NL: Visies voor Maastricht: ‘Maastricht voor de Maastrichtenaar’ met Jo Smeets

Over Jo

Maastricht Diplomat (MD): Bent u in Maastricht geboren?

Jo Smeets (JS): Ik ben een rasechte ‘sjeng’, ja.

MD: Wat betekent het voor u om Maastrichtenaar te zijn?

JS: Het woord 'Maastrichtenaar' vind ik al raar. Iedereen die in Maastricht woont, is een Maastrichtenaar. Of je hier nou geboren bent of niet. Ik maak soms wel de grap dat je alleen een ‘sjeng’ bent als je hier geboren bent, maar een Maastrichtenaar is iedereen die hier woont. Ik ben wel trots op mijn stad, natuurlijk. 

MD: Welke talen spreek je?

 JS: Mestreechs, Nederlands, en de rest vrij beperkt. 

Maastricht van Nu & U

MD: Waarom bent u de politiek ingegaan? 

JS: De meeste mensen zullen daar van opkijken. Toen ik als beveiliger werkte was ik in dienst voor coffeeshops in Maastricht, werd besloten dat buitenlanders niet langer in Nederlandse coffeeshops wiet mochten kopen. Toen heb ik gezegd ‘dat accepteren we toch niet zomaar?’ De dag daarna was ik voorzitter voor de landelijke Organisatie van Coffeeshoppersoneel Nederland. Toen heeft een lokale partij in Maastricht mij gevraagd om te helpen met het trekken van stemmers. Ik werd toen nummer 7 op de lijst. 7 was voor mij een leuk getal, en zoveel zetels zouden ze toch nooit halen. Alleen kreeg ik zoveel [voorkeurs]stemmen dat ik de raad ben ingegaan. De eerste twee jaar heb ik geen woord gezegd. Alles was nieuw, alles was akelig, want ik kwam helemaal niet uit de [politieke] wereld. Maar de laatste 10 jaar houd ik m’n mond niet meer.  

MD: Wat was de grootste hindernis voor jou toen je in de politiek begon?

JS: Voor mijn baan heb ik nooit voor grote groepen hoeven praten, heb ik nooit de verantwoordelijkheid gehad. Als raadslid heb je, vind ik, een zware verantwoordelijkheid.

MD: Voor je stemmers?

JS: Niet alleen voor de stemmers.Ik zit in de politiek om te doen wat voor iedereen hier in Maastricht goed is. Dat ik daar een eigen denkwijze bij heb, dat we daarvoor ons eigen programma hebben geschreven, dat we dat op onze eigen manier doen, dat klopt. Of het nou iemand is die op Groenlinks of Volt stemt, voel ik wel de verantwoordelijkheid. Wij gaan in gesprek met partijen zoals Landbouwbelang, als enige partij ‘aan de andere kant’ van het vak. Zo moet je met elkaar omgaan, je moet de discussie met elkaar aangaan. Dan gaat het niet om op wie je stemt. Natuurlijk wil ik dat iedereen op ons stemt, maar dat is niet mijn drive.

‘Ik zit niet in de politiek om dat ene zieltje te winnen voor die ene stem.’

MD: Dus jullie raison d’être is er voor iedereen zijn?

JS: Weet je wat het is. We willen een andere politiek. Na tien jaar bij mijn andere partij, heb ik met een aantal anderen gemerkt dat we het op een andere manier wilden doen. We merkten dat veel mensen zich niet gehoord voelden, en dus kozen we voor een totaal andere aanpak. 

MD: Hoe horen jullie de ongehoorden? Hoe verschillen jullie als partij daarin met andere partijen?

JS: Alle [ambtelijke] stukken die ik krijg, interesseren me niks, omdat ze zijn geschreven door ambtenaren. Wij willen overal aanwezig zijn als partij. Het gaat vandaag bijvoorbeeld over [de wijk] de Heeg, en dus zijn wij vandaag ook aanwezig in de Heeg om te proeven hoe het daar is. Wij hebben in de partij genoeg leden die hiervoor tijd hebben, en dat deed ik ook eerst zelf. Ik zal een voorbeeld geven. Een paar jaar geleden heb ik een initiatiefvoorstel geschreven over dakloze jongeren, en dus ben ik zelf als dakloze gaan leven voor een paar dagen. Dat is een andere soort politiek. We hebben mensen in ons team van heel laag opgeleid universitair. 

MD: U zoekt een weerspiegeling van de samenleving.

JS: Ja, maar bij ons staat iedereen op de lijst omdat ze goed zijn, niet omdat ze aan bepaalde criteria voldoen. Er staat geen vrouw op nummer 2 omdat ze vrouw is, maar omdat we haar nodig hebben. Ik maak me wel boos om partijen die expres mensen zoeken om stemmen binnen te halen. 

‘Ik heb geen mensen op de lijst staan om de 50 plekken te vullen voor de verkiezingen’ 

MD: Hoe vertaalt deze aanpak zich in de gemeenteraad?

JS: We zijn scherp in debat, zeg ik altijd. We zijn niet bang om onze mening te tonen. We komen ook met moties en amendementen, en laten die behapbaar maken voor de raad zodat we kunnen zeggen: kijk, we hebben een motie binnengehaald. Wij, als partij, zullen iedereen aanpakken waar dat nodig is, ook de burgemeester. 

Ervaringen in de gemeenteraad

MD: U doet nu voor het eerst mee met de verkiezingen als eigen partij na de afsplitsing van Partij Veilig Maastricht. Is dat spannend?

JS: Het is spannend als je het spannend maakt. Wij willen stabiliteit tonen aan Maastricht, we willen bewijzen dat we het op een goede manier doen. Ik ben al met 1 zetel blij. Natuurlijk hoop ik op meer, maar met 1 zetel kan ik al stabiliteit geven aan de stad. 

MD: Hoe is uw ervaring in de raad tot nu toe geweest?

JS: Politiek is dualisme, waarin je moet samen- en tegenwerken. Je hoeft geen vrienden te zijn, en je mag elkaar hard aanpakken. Maar, in Maastricht is geen samenwerking meer. Wat uit de oppositie komt, wordt nooit goedgekeurd. Zo doe je niet goed voor de Maastrichtenaar. Het is gewoon niet meer de politiek voor de mensen, maar politiek voor de pluche. Niemand in mijn partij wordt wethouder, want op die manier kan iedereen vrij praten zonder te hoeven letten op [hun baan]. Ik wil wethouders met verstand van zaken. Nu wisselen wethouders vaak van taak, en ik heb nog nooit een slager ontmoet die bakker is geworden. 

MD: Wanneer is dat dualisme in Maastricht verloren gegaan?

JS: In deze afgelopen regeerperiode is het heel erg geworden. Ik denk dat het makkelijk kan terugkomen, maar we hebben nu niet de juiste mensen op de juiste plek in het college. Die dulden geen tegenspraak. Laat ik het zo zeggen: Als mijn partij in de coalitie zit, en ik doe hetzelfde, mag heel Maastricht mij aanvallen. 

MD: Is uw partij links of rechts?

JS: Allebei niet, links of rechts bestaat voor mij niet. Wat is links, wat is rechts? Als ik bezig ben met daklozen, noemt iedereen me een linkse rakker, en als ik zeg dat we mensen die zich aan de grond vastplakken (klimaatactivisten) harder moeten aanpakken dan ben ik opeens een rechtse jongen. Ik ben een middenpartij, en ik kan met iedereen samenwerken. Ik zeg erbij dat de kans op samenwerking met de extremen een beide kanten klein is. Maar, ik sluit niemand uit. 

‘Ik geef nooit commentaar op politieke dingen buiten Maastricht, want ik heb het al druk genoeg met Maastricht zelf’ 

Internationals & Studenten

MD: Uw verkiezingsprogramma heet ‘geef de stad terug aan de inwoners’. Van wie is de stad dan nu?

JS: Nu is de stad van mensen buiten Maastricht. Een inwoner is iedereen die in Maastricht woont, laat dat duidelijk. Neem toerisme als voorbeeld. Ik weet wel zeker dat een groot deel van de inwoners van de buitenwijken bijna niet meer in de binnenstad komen. Het is te druk, of onbetaalbaar. Zonder [het toerisme] af te breken, want laten we eerlijk zijn, daar verdienen we ook veel geld aan, kunnen we wel weer een balans terugvinden. En dat vinden we bij toeristen, bij studenten. Ons partijprogramma stelt als enige hoe we geld gaan binnenhalen om andere dingen uit te voeren. 

MD: Wat vindt uw partij van de internationale studentenbevolking?

JS: De universiteit is voor Maastricht heel belangrijk, daar ben ik eerlijk in. Het heeft veel welvaart en werkgelegenheid gebracht. Het probleem is dat je in sommige wijken niet meer fatsoenlijk kan leven. Laatst zat ik met de studentenraad aan tafel, en toen zei ik duidelijk: het is niet de student, maar de fiets of de geluidsoverlast. Ik denk: waarom moet alles in Maastricht? Heerlen zou bijvoorbeeld een locatie zijn voor een extra campus. We moeten samenwerken met gemeenten om ons heen. We kijken naar een andere aanpak. 

Wij willen 50% van [vrijkomende] sociale woningen aan huidige inwoners van Maastricht toewijzen. Het kan wettelijk ook. Dit gebeurt al in de gemeente Simpelveld. Hierdoor behoud je in de buurt het verenigingsleven intact en kan de mantelzorg worden geholpen. Niemand wordt uit huis gezet, maar huizen die vrijkomen worden aan inwoners toegewezen. Op deze manier is het eerlijker. 

Maastricht: een sociale stad

MD: Hoe pakt u armoede aan in Maastricht?

JS: Wij kijken op een andere manier naar hoe we het willen doen. Het moet een keer goed worden aangepakt. Laat ik een voorbeeld geven. We hebben veel mensen met een schuld van 10,000 euro of hoger. Een probleemgezin kost gemiddeld 100,000 euro per jaar. Schuldenproblematiek is daar een groot deel van. Als we die 10,000 als gemeente betalen, met goede voorwaarden, dan kan daar winst uit worden gehaald. Veel mensen gaan niet werken omdat ze er niet veel op vooruit komen in vergelijking met een bijstandsuitkering. Wij zeggen: we maken een plan, en jij kan je leven weer oppakken. Wel onder voorwaarde dat je werkt en in de toekomst weer met geld kan omgaan. In dat geval schelden we de schuld kwijt. Dat is een moeilijke stap, maar een nodige. Op deze manier willen wij laten zien dat mensen kunnen werken. 

‘Er moet verandering komen in mindset.’

MD: U wilt een Mestreechs Museum bouwen, over de taal en cultuur van de stad. Hoe wilt u de Maastrichtse Geis sterk houden? 

We hebben nu al een Maastrichts museum in het Ceramique. Daar hebben ze nu een galg uit de 18e eeuw staan, maar dat is niet wat een Maastrichtenaar aanspreekt. Dan hebben we het over Roeije Pierre, over de Mestreecher Taol. Er mag best een gebouw zijn met echte Maastrichtse dingen komen. 

MD: En hoe wilt u nieuwe bewoners, uit andere delen van Nederland of het buitenland, betrekken bij de Maastrichtse cultuur?

JS: De gemeente heeft daar wel een rol in, maar heel realistisch; het is bijna niet te doen. Er zijn veel mensen die zich niet in de stad mengen. Dat is met studenten en expats zo. De een is actief bezig, maar de ander vindt het best om gewoon een biertje te drinken op een terrasje . Het is jammer, maar je gaat het niet veranderen. Als je ergens geen invloed op hebt, moet je je er bij neerleggen. 

MD: Cultuur is voor uw partij belangrijk. Hoe staat uw partij tegenover Landbouwbelang?

JS: Landbouwbelang mag van mij. Ik heb er niks tegen. Ik ben felle tegenstander van hun methode, namelijk dat ze zich niet houden aan de regels en plichten die voor andere partijen in de stad wel gelden. Er mag wel een culturele vrijplaats zijn, maar het moet binnen de lijntjes blijven. De Muziekgieterij wordt volop gesubsidieerd, maar de Platte Zaol (evenementenlocatie) krijgt niks. Ze moeten wel een keer vertrekken, omdat ik toch andere gedachten heb over wat er met zo’n locatie moet gebeuren.

MD: U had het in het programma ook over sociale verbintenis in de stad. In het specifiek benoemt u de Wijken Maalberg en Daalhof als voorbeelden van wijken waar het ‘goed werkt’. Wat gaat daar goed en hoe kan dat in de rest van de stad worden toegepast?

JS: In die wijken zijn alle sociale voorzieningen, zoals zorg, in een pand geconcentreerd. Dit wil ik heel Maastricht geven. Wij willen gemeenschapshuizen die ook echt voor de gemeenschap zijn. Alles is dichtbij, en dit kan ook in combinatie met studenten. We willen kijken naar gebouwen met jong en oud samen. Wat goed is, moet je alleen maar promoten.

‘Eigenlijk streven we vooral naar balans.’

Huisvesting

MD: Hoe wilt u het huizentekort in Maastricht aanpakken?

JS: Eigenlijk mag iedereen wonen waar hij wil. Maar wat ik nu merk, ook bij mij in de straat, is dat de prijzen te hoog worden en dat de mensen elkaar niet meer kennen. De jongeren verhuizen nu naar de omliggende gemeenten, naar Eijsden-Margraten waar de prijzen lager zijn en omdat in Maastricht toch niks te vinden is. En op de wachtlijst ben je gepensioneerd voordat je een huis hebt. 

MD: U stelt dat statushouders geen voorrang moeten krijgen in de toewijzing van vrijgekomen woningen. Eerder stelde u ook dat een impopulaire en oneerlijke maatregel, zoals het kwijtschelden van schulden, pijnlijk maar nodig is. Waarom is dat bij statushouders anders?

JS: Heel duidelijk: Ik zit hier voor mijn stad, voor mijn inwoners. Iedere dag krijg ik berichten dat 35-jarige kinderen nog thuis zitten omdat ze geen huis kunnen vinden. Met alle respect; Ik snap dat er een hulpvraag is, maar ik wil eerst onze eigen problematiek oplossen. Je hoeft niet altijd gehoorzaam te zijn aan Den Haag. Ik wil kijken wat een rechter zou doen met zo’n besluit. Wij zeggen: tot hier, en niet verder. Ze moeten wachten op huisvesting, net als elke andere Maastrichtenaar. 

‘Maastricht hoeft de problemen van Den Haag niet op te lossen.’

MD: Is dat niet contraproductief qua integratie?

JS: Als ik 60 mensen uit het AZC plaats, komen er 60 nieuwe bij. Pas als dat is opgelost, kan ik er anders in staan.

Duurzaamheid en groene transitie

MD: Uw programma zegt weinig over duurzaamheid en groene transitie. Wat wilt uw partij daaraan doen?

JS: Vergroenen is voor ons: Ja, waar het kan, doen we het. Het is voor ons geen prioriteit, maar veel dingen zijn voor ons landelijk geregeld. Graag zie ik overal zonnepanelen op het dak, maar we zien dat landelijk beleid hier niet productief in staat. Wat als gemeente kan, doen we. 

Ten Slotte

MD: Waarom zouden jongeren moeten stemmen in lokale verkiezingen?

JS: Ik ben opgevoed met het idee dat je stemt vanaf je achttiende. Tegelijk snap ik dat ze minder interesse hebben. Er zijn 17 partijen en dus 17 partijprogramma’s in Maastricht. Dat die niet allemaal worden gelezen, kan ik begrijpen. Maar, wij delen alles wat wij doen op social media. Zo proberen we alles dichter bij de burger te brengen. 

MD: Waarom zou een (internationale) student nou op Maastricht van Nu moeten stemmen, van alle partijen?

JS: Wij zijn de enige partij met realistisch beleid. We praten studenten niet in de mond, maar zijn ook niet tegen de studenten.

MD: Wat is uw visie op Maastricht?

JS: De stad terug aan de inwoners.